KUMUKLAR
  Usumiler
 

PRENS HASAYBEK USUMİ

Hasaybek  Usumi 1808.yılda eski yaksayda tuvgan.Çagı yetişkenne Tifliste asger kullugung kutgen.1838.yılda Hasay Musayeviç Peterburgda uhugannan song Pariste San-Sirek  degen dav  mektebinne ohugan.Onna elçihanna  Hasay ,Paçanı asgerini Tiflisdegi ştabınna çalışgan  onna Hasay belgili Azerbaycan  şairi Tilmaç Murza Fatali Ahundov bulan tanışgan va yuvuklaşkan.Onu bulan gatnayturup,Hasay Karabağnı hanını gızı, Azerbaycan şairi Natevan Hurşid Banu'nu tanıgan.Onu bulan aralık tutgan.Kumuk biyde Garabağ elini biykeside birbirin oşatkan va üylengen .Şo üylenuvden Hasay  biyge ulan Mehtikulu ve gız Hanbike (Fatma biyke)tuvgan.Tiflis'te Hasaybek Kafkaznı generali Vorontsovnu gullugunna çalışgan.O Bakudede yaşagan.Şo vaktide  onu ocağına belgili Fransuz yazuvçu Aleksandr Duma gelgen .Ol rus tilde Tiflisde çığartgan Kafkaz degen asarınna biy Usumi otuz beş çagınna bek isbay adam ,ogar taza Parisli demege yaray .Ol Fransuz tilnide bile dep yaza.
       Atası  biy Musa  olgenneng song 1853 .yılda Hasay biy eline gayta .Tek olcası Natevan onu bulan Gumuk elge gelmey ,ayavlu Garabag vatanınna gala va şairlik sanıyatın davamlay.Hasay biy yurtunna Gumuk biyke ala va atasını Botayurtnu örünnegi Uzay bulak degen yerdegi otarına göçe onnagı şişe galalarda yaşay.Ol atasınnan galgan erkin topuraklarda , ormanlıklaga, suvlaga,tuvarga,malga yeslik ete.
      1853.yılda Endirey.Köstek,Yaksay biyler şavanı yeri içun biy Hasay Usumi bulan yerişuvluk başlay.Gumuk elni biyleri arasınna bir neçe yıllar yürülgen yerişüvlükler biy Hasay paydasına çeçile.Vladikafkaznı arşivinne Hasay biyni dökumanları saklangan .Şo dökumanlar göstertegen kuyde  Şamilni yolbaşçılıgınna yürülgen davlanı zamanınna Hasay biy Lermantov bulan birçe bir asger bölukte gulluk etgen yabuşuvlarda birçe bolgan.
          1840.yılda 11. temmuzda kumandan Lermantov Mıçıgış Valerik degen özenni yagınna bolgan davda goççak kuyde yabuşkan. Kavkazda yurulegen politikalaga garşı çıkkan ,Turkiyaga getmage suygen ihtiyar alıpbolmagan gaçmagada süymegen özüne surgun etilgenne öz özünü urup ölgen.Onu ölümüne bağışlap Yaksaynı töben avulunu mollası Abdurrahim de şiirun yazgan, şo şiirunne tuvradan biy taypalanı ayıplay.

        Yaksay biyler hakimleni aldattı
        Seni işingi buzuk etmege garadı
         İşing buzup yüreklering yal etti
        Generaller ters garattı gozlerin 
        Biriktirdi Yaksay biyler özlerin
        Gumuk biyler ters kağızlar yazdılar
        Seni içun teren guyu gazdılar
        Paça çı süyüp etti general
        Seni gormegen hiç galmadı bir habar
        Yüreging çi açık edi harbir hal
        Yaksay biyler gaburganı sogedi
        Abdurrahim söyledi bu sözleni
        Paşmanlıktan ganga tolup gozleri   
      
  
  HASAY HANIN OĞLU MEHTİKULU    

 Bazı araştırmacılara göre 1845 mehtikulunun ölümünden sonra Karabağ Hanlığının toprakları Rusya imparatorluğunun eline geçti.Bu durumda Han Kızının da hayatını Rus yöneticiler düzenliyordu.Bu sebeple Kafkas genel valisi Vorontsovun emriyle 1850 de 
Hurşid Banu Dağıstan Asilzadelerinden,milliyetçi Kumuk Türklerinden Hasay Han Usumiyle evlendirildi .Hasay Han Kafkas Ordusu subaylarındandı Peterbursgda eğitim görmüş ,genç yaşlarda  General rütbesine yükselmişti .1866 da Şeyh Şamille gizli ilişkileri olduğu gerekçesiyle Rusyanın içlerine Voronej kentine sürülmüş bu güvensizliğe öfkelenen Hasay Han  kendi canına kıymıştır .Evliliklerinden Mehtikulu Han ve Hanbike doğmuştur .Rus ordusu Albayı olan Mehtikulu (1851-1900)aynı zaman da şiirlerde yazmıştır.


                
NATEVAN HURŞİD BANU:1832 .yılda  Şuşada doğdu.Karabağın son HAnedanı Mehtikulu Hanın kızı ,annesi ise Bedircahan Gence Hanlarına dayanan Uğurlu beyin kızı idi. Ailenin tek evladı olduğu için kendisine(Dürr-i yekta) tek inci ismi halk arasında daha fazla yaygın idi.1869 yılında ikinci evliliğini kendisi esnaf olan Seyid Hüseyin isimli birisiyle yaptı ancak evliliği Karabağ ve Şuşa Asilzadelari arasında hoş karşılanmadı. İkinci evliliğinden olan oğlu Mir Abbasın 17 yaşında iken ölmesi ,ekonomik sıkıntılara düşmesi nedenıyle bunalıma giren Natevan  son yıllarını hasta  yatağında geçirdi ve 1897. yılında Şuşada öldü.



                          


      

    


HADİJAT TARKOVSKAYA:Targu Prenslerinden Fatali beyin eşidir bolşevik ihtilalinden sonra ülkeyi terk eden eşinin ardından Bakuya gelmiş ve oradan Türkiyeye geçiş yapamamıştır iki çocuğuyla Baküde ve Moskovada yaşamış daha sonra Rusyanın Tver şehrine göç etmiş orada ölmüştür .Usumi aristokrat ailesindendir Şamhal Abdulmecit Usuminin kızı ve General Arablinskinin torunudur. Biga -Doğancı köyünde yaşamış olan Dağıstan kralı Aseldar beyin kızkardeşi eski Biga belediye başkanı Raşit Usuminin kuzenidir.

SUAT VE NİSA  USUMİ: Prenses Hadijat Hanımın kızkardeşleridirler.Usumi prenseslerindendirler.

MURÇİK:Prens Fatali ve Prenses Hadijat Hanımın küçük oğludur.Gerçek ismi Burhanettindir.Prens Fatali Beyin Japon savaşında ölen ağabeyinin ismi verilmiştir.

HAYDAR -BEK:Prens Fatali ve Prenses Hadijat Hanımın büyük oğullarıdır.Fatali Beyin babasının ismi verilmiştir.

PATİMAT USUMİYEVA: Hadijat hanımın kızkardeşidir.Ağabeyi Aseldar bey ile ihtilal esnasında Dağıstandan ayrılmak üzere trene binmiş iken trenden inerek bu dağları kimseye bırakmam bu toprakları kimseye vermem diyerek sarayına dönmüş ve bolşevikler tarafından Kazaniş köyünde 22 yıl boyunca hapis cezasına çarptırılmış 1942 de ciğerlerinden rahatsızlanmış ağır hastalığı nedeniyle kendisine isteğinin ne olduğu sorulmuş oda Dağıstan dağlarını istiyorum diye cevap verince bakıcısıyla Dağıstan dağlarına gönderilmiş ve orada vefat etmiştir .Bazılarına göre orada gömülmüş bazılarına göre ise gizlice Mahaçkalaya getirilerek orda bir mezarlığa defnedilmiştir. Kendisinin Rus Çarları ile arası çok iyidir ve o dönemin Kuzey Kafkasyasında Milli Eğitim Bakanıdır.Onun izni olmadan hiç kimsenin çarlık rusyası okullarında eğitim görmesi mümkün olmamıştır.Usumi Hanlarının mezarları Gabçukay köyü sırtlarındadır.Ancak ihtilal esnasında birçoğu tahrip edilmiş ve mezar taşları yollara taş olarak döşenmiştir


CEMALETTİN  TARKOVSKİY  VE EŞİ PATİMAT TAORKOVSKAYA  -USUMİYEVA , ASELDAR BEYİN KIZKARDEŞİ

CAMALEDDİN TARKOSKİY-ayrıca Camaleddin Dalhat Bekoğlu olarakta bilinir.1849-1905.Şamhal Şamsuddin Tarkovskinin yeğenidir.Süvariordusunun bölük komutanı kendisine ait askeri görevlileri olan Dağıstan bölgesi askeri valisi idi.1869 da Kafkas muhafız birliği göreve başladıbir çok akeri görevlerde bulundu Çar Aleksandr Nikoleyeviç tarafından gösterdiği başarılardan dolayı çeşitli madalyalarla ödüllendirildi.Kazanalipov  soyundan gelen Aseldar Beyin kızkardeşi Prenses Patimat Hanım ile evlendi.Temirhan Şura bölgesindeki bütün sülalesinin topraklarına sahip oldu ve derebeyi olarak bir şatoda yaşadı evliliklerinden çocukları olmadı.



ABU MÜSLİM ŞAVHAL  TARKOVSKİNİN  TORUNLARI   TÜRKİYEDE YAŞIYORLAR.
1917 bolşevik ihtilalinden sonra türkiyeye göç eden ENVER VE ENDER BEYİN  torunları Türkiyede yaşamaktadırlar .Enver ve Ender Bey  Şamhal Ebu-Müslim  Tarkovskinin oğlu Danıyal Sultan Bekin oğullarıdır.














 
  Bugün 3 ziyaretçi (25 klik) kişi burdaydı!  
 
=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=